Kennisbank: Hoe ga ik om met roken, alcohol en voeding binnen de club?

Veel verenigingen willen een gezonde omgeving bieden voor hun leden, met name voor de jeugd. Alleen kan de overgang van een traditionele kantine en cultuur naar een ‘gezonde sportomgeving’ best groot voelen. Waar begin je? Hoe zorg je ervoor dat roken rondom de velden stopt, dat jongeren onder de 18 jaar geen alcohol krijgen en dat er gezondere keuzes op de menukaart staan? Door middel van dit artikel kun je als vereniging aan de slag gaan met deze drie pijlers.

Dit thema laat zich het makkelijkst opdelen in drie behapbare projecten. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk aan te pakken; kies waar de energie van de club op dit moment ligt.

1. Een verantwoord alcoholbeleid (NIX18)
2. Op weg naar een rookvrij sportterrein
3. Een gezonder aanbod met Team:Fit

Een verantwoord alcoholbeleid (NIX18)

De Alcoholwet is duidelijk: geen alcohol schenken aan jongeren onder de 18 jaar. Binnen een club waar veel jeugd rondloopt en vrijwilligers achter de bar staan, blijkt de handhaving in de praktijk vaak een uitdaging.

• Zorg voor kennis (en voldoe aan de wet): Zorg dat alle barvrijwilligers de E-learning Verantwoord alcohol schenken in de sport – Clubbase via NOC*NSF volgen. Dit is verplicht voor het schenken van alcohol en leert vrijwilligers hoe ze op een goede manier naar legitimatie vragen en ‘nee’ verkopen.
• Hanteer vaste schenktijden: Maak afspraken over wanneer er wél en geen alcohol wordt getapt. Spreek bijvoorbeeld af dat er op zaterdagen tot 16:00 uur (of zolang er jeugdwedstrijden zijn) uitsluitend alcoholvrij wordt geschonken.
• Zichtbaarheid: Sluit je aan bij de landelijke NIX18-campagne in de sport. Vraag de campagnematerialen aan en maak in de kantine duidelijk dat er onder de 18 jaar geen alcohol wordt geschonken én niet mag worden doorgegeven door oudere leden.

Op weg naar een rookvrij sportterrein

Zien roken, doet roken. De sportsector werkt gezamenlijk toe naar volledig rookvrije sportparken (vanuit het Nationaal Preventieakkoord). Dit gaat verder dan de kantine; het draait juist om de buitenruimtes langs de lijn en bij de entree.

• Gefaseerde invoering: Je hoeft niet van de ene op de andere dag het hele terrein aan te pakken. Begin bijvoorbeeld met ‘rookvrije jeugdochtenden’ en breid dit ieder seizoen verder uit tot het volledige terrein rookvrij is.
• Positieve communicatie: Bestraf niet, maar draai het om. Gebruik de boodschap: “Wij zijn op weg naar een rookvrije generatie en geven de jeugd het goede voorbeeld.” Dit wekt veel meer sympathie en begrip bij rokende leden.
• Faciliteer de verandering: Vraag gratis rookvrij-borden aan via de website van de Rookvrije Generatie. Hang deze duidelijk zichtbaar op bij de toegangshekken. Haal ook de asbakken langs de velden weg, zodat roken niet meer gefaciliteerd wordt.

Een gezonder aanbod met TeamFit

De kantine is voor veel verenigingen een onmisbare inkomstenbron. De vrees is vaak dat een gezonder aanbod omzet kost, maar dat blijkt in de praktijk niet het geval te zijn mits je het slim aanpakt. NOC*NSF en JOGG helpen clubs hierbij via de werkwijze van TeamFit.

• Niks verbieden, wel toevoegen: De frituur hoeft echt niet meteen de deur uit. Begin simpelweg met het toevoegen van lekkere, gezondere opties. Denk aan tosti’s van volkorenbrood, vers fruit op de bar, of snoepgroenten.
• Nudging (onbewust stimuleren): Presentatie is alles. Leg de gezonde producten (zoals bruine broodjes of fruit) op ooghoogte in de vitrine. Zet water en suikervrije dorstlessers vooraan in de koelkast, en verplaats de energiedrankjes naar de onderste rij.
• Schakel gratis hulp in: Meld de vereniging aan bij TeamFit. Je krijgt dan kosteloos een TeamFit Coach toegewezen die langskomt op de vereniging om mee te denken over de inkoop, inrichting en presentatie, speciaal afgestemd op jullie club.

Conclusie

Een gezonde sportomgeving realiseer je niet in één dag. Begin klein, focus op één pijler tegelijk en vier de successen met je leden. Maak slim gebruik van de landelijke programma’s en materialen (zoals TeamFit, IVA en NIX18) die al klaarliggen; je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Zo creëren jullie stap voor stap een vitale club waar iedereen van jeugd tot senior verantwoord en met plezier samenkomt.

Zijn jullie enthousiast maar zoek je nog hulp bij het opstellen van een plan van aanpak? Of wil je even sparren over wat de beste eerste stap is voor jullie specifieke situatie? Neem dan gerust contact op met de verenigingsondersteuners.